تسليحات جديد و قوانين قديمي جنگ
آلكس نيكول
تمام كساني كه با جنگ افزارهایی مانند «تانك آرجان» و يا هواپيماي جنگي «لايت كامبت» آشنايي دارند، تصديق ميكنند كه پيشرفت در زمينه جنگافزار بسيار كند صورت ميگيرد. برنامههاي تسليحاتي سالها قبل از آن كه به مرحله توليد برسند، زمان، نيروي فكري و سرماية انسان را صرف ميكنند. گاهي اوقات نيز با وجود صرف سرمايههاي فراوان نتيجهاي حاصل نميشود.
اين مشكل پديدهاي جهاني ميباشد. آمريكا بالغ بر هفت ميليارد دلار براي ساخت بالگردهاي کومانچی اختصاص داد، اما پس از 21 سال بدون آن كه حتي يك هليكوپتر توليد شود، پروژه را تعطيل كرد. ساخت هواپيماي جنگندة «راپتور A/F-22» بيش از 30 ميليارد دلار هزينه و 20 سال زمان به خود اختصاص داد. ولي هنوز به مرحله بهرهبرداري نرسيده است. هر سال از تعداد پيشبيني شدة اين هواپيماها كاسته شده و در عوض قيمت واحد آن افزايش پيدا ميكند. طبق آخرين تخمينها، ساخت هر فروند هواپيماي جنگندة F/A-22 هزينهاي بالغ بر 262 ميليون دلار در پي داشته و به طور قطع اين رقم افزايش خواهد يافت.
همينطور انگلستان نيز در سال 1998 تصميم به ساخت دو ناو هواپيمابر گرفت كه قرار بود يكي از آنها چهارده سال بعد (يعني در سال 2012) به ناوگان ارتش انگليس ملحق شود، اما اكنون پروژه تعطيل است. واضح است كه پروژه ساخت جنگندههاي آمريكايي F-35 نيز كه قرار بود از عرشة ناوهاي مذكور به پرواز درآيند، به تعويق خواهد افتاد.
روند ساخت تسليحات جنگي مانند بازي شطرنج درازمدت ميباشد كه سياستمداران، نيروهاي مسلح، نهادهاي كشوري و صنايع در آن دخيل هستند. روند ساخت جنگافزارها به قدري طولاني است كه تغييرات قبلي و دليل انجام آنها از ياد ميرود. قبل از تكميل پروژههاي مذكور به هيچ وجه نميتوان هزينة نهايي را پيشبيني نمود و اين امر منجر به متضرر شدن هر چه بيشتر مالياتدهندگان ميشود.
وجود مشكل فوق تا حدي عجيب به نظر ميرسد چرا كه در گردهماييها و كنفرانسهاي متعددي كه پيرامون اين موانع برگزار ميشود، به نظر ميرسد كه تلاش و پويايي كافي براي رفع آن و آماده بهرهبرداري کردن تسليحات انجام ميگيرد. در واقع دولتها از وجود مشكل فوق كاملاً آگاهي دارند و حتي راهكارهاي جديدي براي مقابله با آن و تغيير برنامههاي ساخت جنگافزار ارائه شده است. اما محدوديتها و موانعي در اين زمينه وجود دارد كه راهحلهاي مذكور را در مقابل مقررات خشك اداري قرار داده و باعث خنثي شدن آنها ميشود.
ايدههاي جديد تا حدي مبناي واقعي داشته و در واقع پس از جنگ اول خليجفارس و ظهور سلاحهاي دقيق و هواپيماهاي جاسوسي آمريكايي در اين جنگ مورد توجه قرار گرفتند. اما تحولات فوق در راستاي پيشرفت فنآوريِ پردازش اطلاعات و گسترش ارتباطات پيشرفت كردند.چرا که اگر فنآوريهاي فوق باعث تحول در شيوه زندگي روزانه انسان شده بود، دليلي وجود نداشت كه در حوزه نظامي نيز كاربري نداشته باشد.
البته بايد گفت اين تحولات صرفاً محدود به تغيير فناوري نشد، بلكه باعث تغيير كلي شيوههاي اجرايي و سازماندهي نظامي گردید.گذشته از همه، فناوريهاي جديد كه موجب كاهش نيروي انساني مورد نياز براي ساخت و بهرهبرداري ميشد، براي تامينكنندگان بودجه های نظامي نيز بسیار مطلوب بود.
پس از اين كه ناتو در سال 1999 در کوزوو بدون حملة هوايي و بدون هيچگونه تلفاتي موفق شد به اهداف نظامي خود دست پيدا كند و هنگامي كه نيروهاي ويژه ارتش آمريكا در سال 2001 توانستند با استفاده از جنگافزارهاي مدرن، محل دقيق اهداف حملات هوايي را براي هواپيماهاي آمريكايي در افغانستان تعيين كنند، به نظر ميرسيد روشهاي جنگي نوين پا به عرصه ظهور گذاشتند. اما از آنجا كه هيچگاه نبايد دشمن را دست كم گرفت، موانعي بر سر راه روشهاي نوين جنگي ايجاد شد. نيروهاي نظامی افغاني و عراقي در مقابل فنآوري جنگي پيشرفته آمريكا هيچ برگ برندهاي در دست نداشتند. اما شورشيان افغاني و عراقي به خوبي دريافتند كه نبايد به شيوه آمريكاييها با آنها بجنگند. در واقع درگيري و تعارض همواره باعث پيشرفت و دقيقتر شدن فنآوريهاي جنگي ميشود. همانگونه كه ميبينیم امروزه شورشيان در عراق از راههاي جديدي براي بمبگذاري استفاده ميكنند و حتا تاکتیک های آمريكاييها براي مقابله با روشهاي بمبگذاري روز گذشته شورشیان، امروز به کارشان نمی آید. نتايج ناموفق و ضعيف شيوههاي مقابله آمريكاييها نشان ميدهد اقداماتی كه برخلاف توصيههاي قديمي نظامي انجامي گيرند، تبعات خطرناكي در پي خواهند داشت.
خطرات مذكور هر دو طرف درگيري را تهديد ميكند. مسؤولان نظامي انگلیس دريافتهاند كه در مواقع جنگ،كوتاه کردن چرخه تدارکات ميتواند تواناييهاي نیروها را افزايش دهد. ازاین رو لايحة «نيازهاي عملیاتی فوري» به مجلس ارائه شد تا به اين ترتيب سرعت روند آمادگي نظامي نیروها افزايش یابد.
اما مسأله فوق تنها تشريفات دستوپا گير تداركات جنگي معمول را نشان ميدهد. هرچند استفاده از فنآوريهاي جديد ميتواند توانايي ساخت جنگ افزار را افزايش دهد، ولي در عمل ميبينيم كه هنوز شيوهها و برنامههاي قديمي كه مناسب جنگهاي گذشته بودند، باعث هدر رفتن بخش عطيمي از بودجه ارتش ميشوند.
ثبت کننده خبر:
تعداد دفعات
مشاهده شده: 885
|
سایر مطالب
|